عصری نو_تحلیل جدید مشترک آژانس بینالمللی انرژی تجدیدپذیر و ابتکار سیاست اقلیمی، ساختارهای لازم برای بهرهبرداری از اثرات اجتماعی و اقتصادی مثبت گذار انرژی را بررسی کرده و توصیههایی برای دستیابی به اهداف جهانی توسعه پایدار و اقلیمی ارائه میدهد.
گزارش جدید آژانس بینالمللی انرژی تجدیدپذیر و ابتکار سیاست اقلیمی نشان میدهد سرمایهگذاری جهانی در حوزه گذار انرژی در سال ۲۰۲۴ به ۲.۴ تریلیون دلار رسید، اما همچنان برای دستیابی به اهداف جهانی توسعه پایدار و محدود کردن گرمایش زمین کافی نیست.
سرمایهگذاریها رکورد زدند اما شکافها ادامه دارد
چهارمین ویرایش از تحلیل «چشمانداز جهانی مالی گذار انرژی» دامنه تحلیلی خود را فراتر از انرژیهای تجدیدپذیر گسترش داده و شامل فناوریهای نوظهور مانند پمپهای حرارتی، جذب و ذخیره کربن و برقیسازی حملونقل شده است. این گزارش با کنترل اثر تورم بر سرمایهگذاریها، تصویری واقعیتر از رشد مالی این بخش ارائه میدهد.
سال ۲۰۲۴، حدود یک سوم سرمایهگذاریها به انرژیهای تجدیدپذیر اختصاص یافت و انرژی خورشیدی فتوولتائیک با ۴۹ درصد افزایش به رکورد ۵۵۴ میلیارد دلار رسید. با این حال، تنها ۲ درصد از این سرمایهگذاریها به کشورهای کمتر توسعهیافته رسید و بیش از ۶۶۶ میلیون نفر هنوز بدون برق هستند. نابرابری در توزیع سرمایهگذاریها و شکاف منطقهای، به ویژه در جنوب صحرای آفریقا، همچنان ادامه دارد.
ضرورت تغییر ساختاری و تأمین مالی تأثیرمحور
این گزارش بر تغییر ساختاری لازم برای تحقق تأثیرات اجتماعی و اقتصادی مثبت گذار انرژی تأکید دارد و توصیه میکند سرمایهگذاریها علاوه بر سودآوری مالی، بر اهداف اقلیمی، زیستمحیطی و توسعهای متمرکز شوند. برای بومیسازی زنجیره تأمین و حداکثرسازی منافع اجتماعی-اقتصادی، سرمایهگذاریها باید شامل بخشهایی مانند تولید پنلهای خورشیدی، باتریها، توربینهای بادی و استخراج مواد معدنی کلیدی مانند لیتیوم، کبالت و نیکل باشد.
همچنین، مرز بین سرمایهگذاری عمومی و خصوصی در حال محو شدن است؛ صندوقهای عمومی بیشتر رفتاری مشابه سرمایهگذاران خصوصی دارند و سرمایهگذاران خصوصی نیز با انگیزههای اجتماعی و محیطزیستی در پروژهها مشارکت میکنند. برای همسو شدن جریانهای مالی با اهداف جهانی، تأمین مالی تأثیرمحور، از جمله وامهای کمبهره و دورههای بازپرداخت طولانی، به ویژه در کشورهای در حال توسعه و نوظهور، ضروری است.
نتیجهگیری
گزارش ۲۰۲۵ نشان میدهد که سرمایهگذاری جهانی در فناوریهای گذار انرژی همچنان افزایش مییابد، اما سرعت آن کمتر از نیاز واقعی برای رسیدن به اهداف ۱.۵ درجه سانتیگراد و توسعه پایدار است. برای پر کردن شکافها، نیاز به پشتیبانی سیاستی اختصاصی، تأمین مالی متناسب برای هر فناوری و هدایت بخش دولتی در حوزههایی که سرمایه خصوصی در دسترس نیست، بیش از پیش احساس میشود.
منبع: Global landscape of energy transition finance ۲۰۲۵
