پایگاه خبری عصری نو گزارش میدهد:
با افزایش چشمگیر اجارهبها در سالهای اخیر، دولت تلاش کرده با افزایش سقف تسهیلات ودیعه مسکن، از مستأجران حمایت کند. اما بررسیهای میدانی و مقایسهای نشان میدهد که قدرت واقعی این وامها بهمراتب کمتر از چیزیست که روی کاغذ دیده میشود و در مواردی، حتی باعث فشار بیشتر بر مستأجران شده است.
بر اساس تصمیم جدید، سقف وام ودیعه مسکن در تهران، کلانشهرها و شهرهای کوچک به ترتیب تا ۵۰ درصد، ۶۶ درصد و ۶۰ درصد از هزینه «پول پیش» را پوشش میدهد. در نگاه اول، شاید این ارقام امیدبخش به نظر برسد؛ اما با نگاهی دقیقتر، واقعیت تلخی نمایان میشود: این تسهیلات در عمل تنها بخشی از فشار اجاره را کاهش میدهند و حتی ممکن است بار مالی مستأجر را افزایش دهند.
فاصله وام با واقعیت چقدر است؟
طبق بررسی فایلهای موجود در بازار مسکن:
- در تهران: میانگین «پول پیش» ۶۰۰ میلیون تومان و اجاره ماهانه حدود ۱۶ میلیون تومان است.
- در کلانشهرها: ۴۰۰ میلیون تومان پول پیش و ۱۴ میلیون اجاره.
- مراکز استانها: بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان پول پیش و ۱۲ میلیون اجاره.
- شهرهای کوچک: ۲۳۰ میلیون پول پیش و اجاره ماهانه حدود ۵ میلیون تومان.
در چنین شرایطی، وام ودیعه تنها حدود ۳۰ درصد از مجموع هزینه اجاره (پیش و ماهانه) را پوشش میدهد.
چه عواملی دست بانکها را بسته است؟
دلیل اصلی ناتوانی وام در پوشش کامل هزینهها را باید در سه عامل دانست:
- ضعف در اعتبارسنجی بانکی که مانع افزایش سقف وامها میشود.
- کنترل سختگیرانه ترازنامه بانکها که سقف کلی تسهیلات را محدود میکند.
- ریسک بالای بازنگرداندن وام، خصوصاً در تسهیلات تکلیفی مانند ودیعه مسکن.
با این وضعیت، مستأجران کمدرآمد که بیش از همه به حمایت نیاز دارند، از دریافت وام بازمیمانند. از سوی دیگر، برخی دریافتکنندگان نیز وام را به جای استفاده برای پول پیش، در مسیرهای دیگر خرج میکنند.
قسط و اجاره همزمان؛ ترکیب خُردکننده برای معیشت
اگر مستأجری در تهران از وام استفاده کند، پس از دریافت وام ۳۰۰ میلیونی (۵۰٪ پول پیش)، علاوه بر اجاره ۱۶ میلیون تومانی، باید ماهانه حدود ۷ میلیون تومان قسط وام هم بپردازد. یعنی هزینه ماهانهاش به بیش از ۲۳ میلیون تومان میرسد!
گرچه برخی با سپردهگذاری این وام در بانک و سود ماهانه ۵.۷ میلیونی، بخشی از هزینهها را جبران میکنند، اما این راهکار تنها برای افرادی ممکن است که نیازی فوری به وام ندارند.
مقایسه با دنیا: چرا ما جا ماندهایم؟
در انگلستان و فرانسه، الگوی حمایت از مستأجران ساختارمند و کامل است:
- در انگلستان، ۱۰۰٪ اجاره برای اقشار کمدرآمد توسط دولت پوشش داده میشود.
- در فرانسه، هم وام کمبهره داده میشود، هم خانههای حمایتی با اجارهای تا ۳۰٪ پایینتر از نرخ بازار ارائه میشود.
در حالیکه بودجه حمایت اجاره در بریتانیا معادل ۱.۴٪ از تولید ناخالص داخلی (GDP) است، این عدد در ایران تنها ۰.۲٪ است. به زبان سادهتر: حجم تخصیص اعتبار برای مسکن در ایران، فاصله زیادی با استاندارد جهانی دارد.
برآورد نهایی: چند نفر واقعاً وام میگیرند؟
در سال گذشته تنها ۳۴ همت وام ودیعه پرداخت شده. این در حالی است که امسال وعده پرداخت ۴۰۰ همت داده شده که اگر محقق شود، فقط یکسوم مستأجران کشور از این تسهیلات بهرهمند میشوند.
تسهیلات ودیعه مسکن با وجود افزایش عددی، هنوز نتوانستهاند فشار واقعی را از دوش مستأجران بردارند. در بسیاری از موارد، ترکیب وام و اجاره ماهانه به بدهی مزمن منجر میشود و عملاً مستأجران را در تله پرداختهای سنگین گرفتار میکند.
اگر قرار است حمایت واقعی شکل بگیرد، لازم است: یا سقف وامها واقعگرایانهتر تنظیم شوند، یا مانند کشورهای توسعهیافته، مدل یارانهای و خانههای حمایتی با جدیت پیادهسازی شود.
منبع: دنیای اقتصاد
