عصری نو | گزارش ویژه
اینترنت پرسرعت دیگر یک نیاز لوکس نیست؛ از آموزش و دورکاری گرفته تا کسبوکارهای آنلاین، خدمات بانکی، سلامت دیجیتال و سرگرمی، همه به کیفیت ارتباطات وابسته هستند. با این حال، بسیاری از کاربران ایرانی همچنان از کندی، قطعیهای مکرر و ناپایداری اینترنت گلایه دارند؛ مشکلی که به گفته مسئولان، بخشی از آن به زیرساختهای قدیمی و روند کند توسعه شبکه فیبر نوری بازمیگردد.
محمد جعفرپور، مدیرعامل شرکت مخابرات ایران، در تازهترین اظهارات خود از پیشرفت پروژه مهاجرت از کابل مسی به فیبر نوری خبر داده، اما در عین حال تأکید کرده است که همکاری نکردن برخی شهرداریها و طولانی شدن فرآیند صدور مجوزهای حفاری، اجرای این پروژه ملی را با چالش مواجه کرده است.
اینترنت امروز ایران روی چه زیرساختی قرار دارد؟
بخش قابل توجهی از اینترنت ثابت کشور هنوز بر پایه کابلهای مسی ارائه میشود؛ فناوریای که سالها پاسخگوی نیاز کاربران بود، اما با افزایش مصرف اینترنت، توسعه سرویسهای ویدئویی، بازیهای آنلاین، خدمات ابری و هوش مصنوعی، محدودیتهای آن بیش از گذشته نمایان شده است.
در مقابل، فیبر نوری میتواند دادهها را با سرعت بسیار بالاتر، تأخیر کمتر و پایداری بیشتر منتقل کند و کیفیت ارتباطات را به شکل محسوسی افزایش دهد. به همین دلیل بسیاری از کشورهای جهان در سالهای اخیر سرمایهگذاری گستردهای روی این فناوری انجام دادهاند.
پروژهای که قرار است اینترنت را متحول کند
مدیرعامل شرکت مخابرات ایران میگوید پروژه مهاجرت از کابل مسی به فیبر نوری از آبانماه سال گذشته آغاز شده و اکنون یکی از بزرگترین پروژههای زیرساختی حوزه ارتباطات کشور محسوب میشود.
بر اساس آمار اعلامشده، طی یک سال گذشته حدود یک میلیون اتصال جدید فیبر نوری ایجاد شده و تعداد مشترکان این سرویس به حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر رسیده است. همچنین پوشش شبکه فیبر نوری در کشور به حدود ۱۰ میلیون مشترک رسیده که بیش از هشت میلیون و ۵۰۰ هزار مورد آن توسط شرکت مخابرات ایران ایجاد شده است.
هدفگذاری این شرکت برای سال آینده نیز اتصال یک میلیون کاربر جدید به این شبکه است؛ برنامهای که در صورت تحقق میتواند سهم اینترنت پرسرعت ثابت را افزایش دهد.
چرا توسعه فیبر نوری کند پیش میرود؟
اجرای شبکه فیبر نوری نیازمند حفاری معابر شهری، کابلکشی و ایجاد زیرساختهای جدید است. به همین دلیل همکاری شهرداریها و دستگاههای خدماترسان نقش تعیینکنندهای در سرعت اجرای پروژه دارد.
جعفرپور معتقد است با وجود مصوبات قانونی، برخی شهرداریها همکاری لازم را انجام نمیدهند و همین موضوع باعث طولانی شدن روند اجرای پروژه شده است. به گفته او، هر روز تأخیر در توسعه این شبکه، به معنای محروم ماندن بخشی از شهروندان از اینترنت پرسرعت و خدمات ارتباطی باکیفیت است.
در کنار این موضوع، افزایش قیمت تجهیزات ارتباطی نیز یکی دیگر از چالشهای توسعه شبکه عنوان شده است؛ مسئلهای که هزینه اجرای پروژه را نسبت به سالهای گذشته افزایش داده است.
تهران؛ شهری که بیش از همه به فیبر نوری نیاز دارد
به گفته مدیرعامل شرکت مخابرات، تهران به دلیل تراکم بالای جمعیت، تعداد زیاد مشترکان و حجم بالای مصرف داده، بیش از بسیاری از شهرهای کشور به توسعه زیرساختهای ارتباطی نیاز دارد.
کارشناسان نیز معتقدند توسعه فیبر نوری علاوه بر ارتقای کیفیت اینترنت خانگی، میتواند عملکرد سایتهای تلفن همراه را نیز بهبود ببخشد و بخشی از مشکلات مربوط به افت سرعت و اختلالات ارتباطی را کاهش دهد.
اینترنت هزار مگابیتی؛ یک وعده قابل تحقق؟
یکی از مهمترین مزیتهای فیبر نوری، امکان ارائه سرعتهایی تا هزار مگابیت بر ثانیه است؛ سرعتی که چندین برابر اینترنتهای متداول خانگی محسوب میشود.
چنین ظرفیتی میتواند زمینه توسعه خدمات ویدئویی با کیفیت بالا، آموزش آنلاین، پزشکی از راه دور، بازیهای آنلاین، تولید محتوا و کسبوکارهای مبتنی بر فضای ابری را فراهم کند و نقش مهمی در توسعه اقتصاد دیجیتال کشور داشته باشد.
آینده تلفن ثابت هم تغییر میکند
در کنار توسعه فیبر نوری، مخابرات از رایگان شدن تماسهای تلفن ثابت به ثابت در سراسر کشور خبر داده و اعلام کرده است که آبونمان تلفن ثابت برای مشترکان روستایی نیز حذف شده است.
همچنین برنامه این شرکت، جمعآوری تدریجی خطوط مسی و انتقال کامل خدمات ارتباطی به بستر فیبر نوری است؛ تغییری که در صورت اجرای کامل، میتواند کیفیت خدمات ارتباطی را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
همکاری با اپراتورهای دیگر
مدیرعامل مخابرات تأکید کرده است که این شرکت قصد حذف اپراتورهای کوچک را ندارد و با استفاده از مدل «بیتاستریم» امکان بهرهبرداری سایر اپراتورها از زیرساخت مخابرات را فراهم کرده است.
این رویکرد میتواند از ایجاد شبکههای موازی جلوگیری کرده و هزینه توسعه زیرساخت را برای کل صنعت ارتباطات کاهش دهد.
توسعه فیبر نوری یکی از مهمترین پروژههای زیرساختی کشور است و موفقیت آن میتواند کیفیت اینترنت، توسعه خدمات دیجیتال و رشد اقتصاد آنلاین را متحول کند. با این حال، تحقق این هدف تنها به سرمایهگذاری و توسعه فناوری وابسته نیست؛ بلکه هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، مدیریت شهری و اپراتورهای ارتباطی نیز نقش تعیینکنندهای در سرعت اجرای پروژه دارد.
اگر موانع اجرایی کاهش یابد و روند توسعه با سرعت بیشتری ادامه پیدا کند، میلیونها کاربر ایرانی میتوانند در سالهای آینده به اینترنتی سریعتر، پایدارتر و باکیفیتتر دسترسی داشته باشند. اما در صورت تداوم چالشهای فعلی، فاصله میان نیاز روزافزون کاربران و ظرفیت زیرساختهای ارتباطی همچنان باقی خواهد ماند.
