عصری نو_لایحه بودجه ۱۴۰۵ مجلس شورای اسلامی، ردیف اصلی سازمان صداوسیما را با ۳۵.۵ هزار میلیارد تومان تصویب کرد که با احتساب اعتبارات حمایتی و تولیدی، مجموع بودجه این سازمان بیش از ۴۲ هزار میلیارد تومان خواهد شد؛ رشدی چشمگیر ۲۲ درصدی نسبت به سال قبل که عمدتاً به تولیدات نمایشی و پویانمایی اختصاص مییابد.
این افزایش بودجه در حالی مصوب شد که سازمان صداوسیما سال گذشته با چالشهای مالی ناشی از تورم ۴۰ درصدی و کاهش درآمدهای تبلیغاتی روبرو بود. Breakdown بودجه به شرح زیر است:
جزئیات ردیفهای کلیدی بودجه ۱۴۰۵:
-
ردیف اصلی: ۳۵.۵ هزار میلیارد تومان (رشد ۱۸ درصدی از ۱۴۰۴).
-
اعتبارات تولیدی: ۱۲ هزار میلیارد تومان برای سریالهای تلویزیونی و فیلمهای سینمایی (افزایش ۳۰ درصدی).
-
پویانمایی و محتوای دیجیتال: ۴.۵ هزار میلیارد تومان (رشد ۵۰ درصدی برای رقابت با پلتفرمهای VOD).
-
حمایتی و زیرساختی: ۶.۵ هزار میلیارد تومان برای استودیوهای جدید و تجهیزات پخش 4K.
زمینه و آمار مقایسهای:
بودجه صداوسیما در ۱۴۰۴ حدود ۳۲.۹ هزار میلیارد تومان بود که تنها ۴۰ درصد آن به تولید محتوا رسید و بقیه صرف حقوق و هزینههای عملیاتی شد. با این بودجه جدید، سازمان برنامهریزی تولید ۵۰ سریال تلویزیونی (از جمله ۲۰ مجموعه رمضانی) و ۱۰۰ انیمیشن کودکانه را اعلام کرده است. این رقم معادل ۱۵ درصد کل بودجه فرهنگی کشور است و از BBC (با بودجه سالانه ۶ میلیارد پوند) الگوبرداری شده، اما با تمرکز بر محتوای بومی و انقلابی.
حامیان مانند رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس، آن را «تحول اساسی در رسانه ملی برای مقابله با تهاجم فرهنگی» میدانند و پیشبینی میکنند سهم تماشای تلویزیون را از ۲۵ به ۴۰ درصد افزایش دهد. منتقدان از جمله اقتصاددانان فرهنگی، به «تورمزایی بودجه بدون نظارت کارایی» اشاره کرده و هشدار میدهند که بدون KPIهای شفاف (مانند نرخ بازدید)، هدررفت ۲۰-۳۰ درصدی محتمل است. یک تهیهکننده برجسته نیز تأکید کرد: «این بودجه فرصت طلایی برای صادرات محتوا به کشورهای همسایه است، مشروط به کیفیت جهانی.»
این جهش بودجه میتواند تولیدات نمایشی را ۲.۵ برابر کند، اشتغال ۱۰ هزار نفر در بخش خصوصی ایجاد نماید و درآمدهای جانبی (تبلیغات و صادرات) را تا ۵ هزار میلیارد تومان افزایش بخشد. با این حال، بدون اصلاح ساختار (مانند خصوصیسازی بخشی از تولید)، وابستگی به بودجه دولتی ادامه خواهد یافت و رقابت با نتفلیکس/یوتیوب را سختتر میکند. کارشناسان پیشنهاد اتصال بودجه به سامانههای دیجیتال مانند تلوبیون برای سنجش بازخورد مخاطب را دادند.
تصویب نهایی بودجه در صحن علنی مجلس تا پایان آذر ۱۴۰۴ قطعی است و سازمان صداوسیما قول انتشار برنامه تولیدات را داده است.
