میراث فرهنگی دوباره خانه «نبیزاده» را ثبت ملی میکند؟
خانههای قدیمی و تاریخی رشت، مانند آفخرا، پیرسرا و ساغریسازان، از جاذبههای مهم این شهر به شمار میروند. یکی از این خانهها، خانه «نبیزاده»، در محله صومعه بیجار قرار دارد که قدمت آن به دوران قاجار بازمیگردد. این خانه در سال ۱۳۹۸ با شماره ۳۲۴۸۰ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد، اما به تازگی شنیدهها حاکی از این است که این ثبت ممکن است لغو شده باشد.
ورثه خانه نبیزاده به دیوان عدالت اداری شکایت کردهاند و پرونده در حال بررسی است. سوال اصلی اینجاست که دفاعیات اداره کل میراث فرهنگی استان گیلان چه بوده که چنین حکمی صادر شده است؟ آیا تفاهمنامه سال ۱۳۹۹ که منع از خروج آثار تاریخی از ثبت را اعلام کرده بود، در این پرونده رعایت شده است؟
خانه نبیزاده در مرکز بافت تاریخی رشت، که تحت قوانین میراث فرهنگی قرار دارد، واقع شده است. این بافت جزو ۱۶۸ محدوده تاریخی ثبت شده در سال ۱۳۸۸ و ۱۳۹۴ است، و به این ترتیب تمامی قوانین میراث فرهنگی باید در این منطقه رعایت شوند.
گفته میشود که مالک خانه در حال تلاش برای اخذ مجوز ساخت و ساز از شهرداری است، اما شهرداری پس از خروج از ثبت، مجدداً از میراث فرهنگی استعلام گرفته است. اخیراً، میراث فرهنگی گیلان در ۳ بهمن ۱۴۰۳ به مالک ابلاغ کرده که این خانه دوباره در شرف ثبت ملی قرار دارد.
اگر این ابلاغیه صحیح باشد، خطر تخریب خانه نبیزاده تا حد زیادی رفع میشود، اما نیاز است که اداره کل ثبت آثار تاریخی هرچه سریعتر اقدام به ثبت دوباره این خانه کند.
در این شرایط، سوال اصلی از شهرداری و شورای شهر رشت این است که آیا به حفظ هویت تاریخی و فرهنگی شهر اهمیت میدهند؟ آیا نمیتوان بخشی از سود حاصل از صدور مجوزهای ساخت و ساز بلندمرتبه یا درآمد گردشگری استان را برای خرید و مرمت این خانه تاریخی و تبدیل آن به یک مرکز فرهنگی و هنری استفاده کرد؟
خانه نبیزاده متعلق به اوایل دوره پهلوی اول است و از نظر معماری شباهتهایی به بناهایی چون شهرداری رشت، دبیرستان شاهپور و کاخ دادگستری انزلی دارد.
در جلسه ۱۳۴ کمیسیون فرهنگی شورای شهر رشت، «محمدحسن عاقلمنش» نایب رئیس کمیسیون فرهنگی با اشاره به خطر تخریب این عمارت تاریخی تأکید کرده است که این بنا ممکن است در مسیر تخریب و فروش قرار گیرد. او از شهرداری خواسته است که با تهاتر یا بازسازی این بنا را خریداری کرده و از آن بهرهبرداری فرهنگی کند.
