عصری نو-بازار خودرو در هفته دوم شهریور ۱۴۰۴ همچنان با تأثیرپذیری از نوسانات نرخ ارز، ریسکهای سیاسی و مشکلات واردات مواجه است. کارشناسان بر این باورند که این عوامل نقش مهمی در تعیین روند قیمتها و معاملات خودرو در روزهای پیشرو خواهند داشت.
بازار خودرو در هفته اول شهریورماه، بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر افزایش ریسکهای سیاسی و نوسانات نرخ ارز قرار گرفت. گرچه بخشی از ابهامات مربوط به واردات خودرو از جمله تعیین تعرفه واردات در سال جاری تا حدودی رفع شده است و تاکنون اصلاح جدیدی بر آخرین مصوبه تعرفهها اعمال نشده، اما همچنان مشکلات دیگری در مسیر واردات خودرو وجود دارد. عواملی مانند بیثباتی نرخ ارز و مداخله سیاستگذار در فرآیند عرضه خودروهای وارداتی، مانع از شکلگیری یک بازار شفاف و رقابتی میشوند.
علاوه بر این، مسائل ساختاری نظیر ناترازی انرژی که ظرفیت تولید خودروسازان را محدود میکند، و معوقات خودروسازان به زنجیره تأمین و قطعهسازان، موجب کاهش عرضه خودرو به بازار شده است. این شرایط، حتی در دورهای که بازار با رکود تقاضا روبهرو است، به محض افزایش انتظارات تورمی ناشی از ریسکهای سیاسی یا جهش نرخ ارز، سبب شکلگیری تقاضای هیجانی برای خرید خودرو میشود. این فضا فشار مضاعفی بر قیمتها وارد کرده و موجب افزایش تورم در بازار خودرو میشود.
نرخ ارز و کمبود نقدینگی دو عامل کلیدی صنعت خودروسازی
مسیح فرزانه، کارشناس و فعال بازار خودرو، در گفتوگو با تجارتنیوز اعلام کرد که کمبود نقدینگی یکی از مسائل کلیدی در خانواده خودروسازی کشور است. این مشکل شامل خودروسازان داخلی، مونتاژکاران خودروهای چینی، واردکنندگان خودرو و زنجیره تأمین شده و بر عملکرد تمامی بخشهای صنعت تأثیر منفی داشته است.
وی ادامه داد: با توجه به شرایط پیشرو، دور از انتظار نیست که خودروهای وارداتی با قیمتی نزدیک به نرخ بازار آزاد محاسبه شوند، چراکه ارز مورد استفاده این خودروها دیگر در تالار اول مرکز مبادلات ارزی عرضه نمیشود.
ناترازی انرژی چالشی پنهان در صنعت خودروسازی
فرزانه تاکید کرد که مساله ناترازی انرژی، فشار قابل توجهی بر خودروسازان، قطعهسازان و حتی واردکنندگان خودرو وارد کرده است. این ناترازی در قالب تعطیلیهای مکرر خطوط تولید خود را نشان داده و شهرکهای صنعتی را تحت تاثیر قرار داده است.
وی افزود: این تعطیلیها، چه در بخش خودروسازی و چه در بخش قطعهسازی، موجب کندی روند تولید شدهاند. حتی فرآیندهای اداری و گمرکی نیز که پیشتر با کندی همراه بودند، اکنون بیش از گذشته تحت تأثیر قرار گرفتهاند.
ترموستات بازار خودرو؛ تنظیم قیمت تحت تأثیر عرضه و تقاضا
فرزانه تصریح کرد: بازار خودرو همچون یک ترموستات عمل میکند و تحت تأثیر عوامل اصلی عرضه و تقاضا و تورم تنظیم میشود. کاهش عرضه خودرو از سوی خودروسازان داخلی، تیراژ محدود خودروهای مونتاژی و مشکلات ارزی در بخش واردات، همه عواملی هستند که فشار بر قیمتها را افزایش میدهند.
انباشت تقاضا و تاثیرات تورمی اجتنابناپذیر
فرزانه توضیح داد: وقتی عرضه کاهش مییابد ولی تقاضا همچنان وجود دارد، آثار تورمی به طور طبیعی بروز میکنند. وی افزود که انتظار میرود تا پایان تابستان و حتی تا پایان سال، مساله تأمین انرژی همچنان یکی از چالشهای اصلی صنعت خودروسازی باقی بماند.
این کارشناس همچنین اشاره کرد که مشکلات فعلی انرژی ممکن است در فصول آینده با کسریها و محدودیتهای جدید جایگزین شوند که میتوانند روند کنونی را بیش از پیش تحت فشار قرار دهند.
چالشهای تولید و هزینهزایی در بازار خودرو
فرزانه اظهار کرد که کاهش تیراژ تولید خودروهای داخلی و افت عرضه خودروهای وارداتی، به طور مستقیم هزینههای عرضهکنندگان را افزایش میدهد. این امر، توانایی شرکتها در پرداخت حقوق کارکنان را مختل کرده و حتی ممکن است منجر به تعدیل نیرو شود.
جدول عوامل تاثیرگذار بر بازار خودرو
عوامل تاثیرگذار میزان تأثیر پیامد
| نوسانات نرخ ارز | بالا | افزایش هزینههای واردات |
| ناترازی انرژی | متوسط تا بالا | کاهش تولید و کندی عملیات صنعتی |
| کمبود نقدینگی | بالا | کاهش توان پرداخت عرضهکنندگان |
| مداخلات دولتی در تعرفهگذاری | متوسط | افت شفافیت بازار |
فرزانه در پایان تاکید کرد که کل فرایندهای تأثیرگذار در صنعت خودروسازی، حول محورهای اساسی نقدینگی و تأمین انرژی میچرخند که در آینده نقشی تعیینکننده در مسیر رشد این صنعت خواهند داشت.
